Tandatangan Elektronik dalam Kerajaan Digital: Membina Asas Daya Saing Negara

Dalam era yang ditakrifkan oleh transformasi digital yang pesat ini, kerajaan di seluruh dunia semakin mengiktiraf tandatangan elektronik (e-tandatangan) sebagai alat asas untuk mencapai tadbir urus pintar. E-tandatangan bukan sekadar alat untuk pendigitalan dokumen, tetapi juga sokongan penting untuk mencapai kecekapan, kepercayaan dan daya saing ekonomi di peringkat negara.

Menurut laporan “E-Tandatangan dalam Kerajaan Digital”, lebih daripada 100 negara telah mewujudkan rangka kerja undang-undang dan teknikal untuk e-tandatangan, yang mencerminkan pengiktirafan meluas kepentingan strategiknya oleh pelbagai negara. Trend ini bukan sekadar mengikuti trend teknologi, tetapi untuk membina infrastruktur digital yang diperlukan untuk tadbir urus responsif, transaksi selamat dan perkhidmatan awam yang berpusatkan rakyat.

Laporan itu menyatakan bahawa sehingga 2023, 76% kerajaan digital yang ditinjau telah menyepadukan e-tandatangan ke dalam aliran kerja sektor awam, dan 63% kerajaan telah memperluaskan penggunaannya kepada perkhidmatan yang berorientasikan rakyat. Negara-negara terkemuka seperti Estonia, Singapura dan Denmark menunjukkan bagaimana ekosistem e-tandatangan yang matang dapat mengurangkan kerenah birokrasi dan meningkatkan kepercayaan rakyat. Kes-kes ini bukan sahaja mencerminkan penggunaan teknologi, tetapi juga menunjukkan bahawa alat digital telah disepadukan sepenuhnya ke dalam teras agenda daya saing negara.

Mengapa E-Tandatangan Sangat Penting untuk Daya Saing Negara

Tandatangan elektronik secara rasmi mewujudkan mekanisme kepercayaan dalam persekitaran digital. Ia bukan sahaja pengganti tandatangan tulisan tangan, tetapi juga alat untuk mengesahkan identiti, memastikan integriti dokumen dan memastikan pematuhan sepanjang kitaran hayat transaksi. Dalam sektor awam, kepercayaan adalah teras dan kecekapan adalah jangkaan, jadi kesan e-tandatangan adalah mendalam.

Sebagai contoh, Estonia, bergantung pada sistem kad pengenalan elektronik negara dan aplikasi e-tandatangan yang meluas, dapat menjimatkan kos yang bersamaan dengan 2% daripada keluaran dalam negara kasarnya setiap tahun dengan mengurangkan beban pentadbiran agensi kerajaan dan sektor swasta. Begitu juga, Austria dan Finland melaporkan hasil yang ketara dalam penjimatan kos dan mempercepatkan perkhidmatan, yang seterusnya mengesahkan bahawa identiti digital dan infrastruktur e-tandatangan bukanlah perbelanjaan kos, tetapi pelaburan strategik yang berorientasikan masa depan.

Satu pandangan perniagaan utama yang dibentangkan dalam laporan itu ialah penggunaan e-tandatangan secara langsung berkaitan dengan pengurangan masa pemprosesan pentadbiran. Sebagai contoh, proses kelulusan perolehan telah dipendekkan daripada beberapa hari atau bahkan beberapa minggu kepada hanya beberapa jam, dengan itu mempromosikan aktiviti ekonomi dan meningkatkan hubungan dengan pembekal. Dalam konteks negara di seluruh dunia yang bersaing untuk pelaburan, setiap jam yang dijimatkan dalam pelbagai prosedur, pematuhan dan perdagangan rentas sempadan merupakan nilai tambah yang penting untuk meningkatkan persekitaran perniagaan.

Membentuk Jangkaan Pengguna dan Membentuk Semula Sistem Birokrasi

Penggunaan strategik e-tandatangan juga membentuk semula jangkaan perkhidmatan rakyat. Hari ini, interaksi digital telah menjadi norma dan bukannya pengecualian. Apabila seorang warganegara boleh memfailkan cukai dalam beberapa minit, mendaftarkan syarikat dari jauh, atau menandatangani dokumen undang-undang tanpa perlu pergi ke notari awam secara peribadi, standard mereka untuk perkhidmatan kerajaan juga meningkat.

Walau bagaimanapun, peralihan ini juga membawa cabaran dasar dan pelaksanaan baharu. Laporan itu menyatakan bahawa walaupun 89% kerajaan yang ditinjau menganggap e-tandatangan sebagai teras pelan transformasi digital mereka, hanya 42% kerajaan memasukkannya ke dalam rangka kerja saling kendalian negara. Ini menunjukkan isu utama: kesediaan teknologi tidak sama dengan kematangan keupayaan tadbir urus.

Membina ekosistem e-tandatangan peringkat negara bukan sahaja memerlukan pengiktirafan undang-undang e-tandatangan, tetapi juga piawaian yang seragam, kerjasama awam-swasta dan mekanisme pengesahan identiti yang kukuh. Singapura menyediakan contoh yang kukuh. Perkhidmatan tandatangan digital yang disediakan oleh platform Identiti Digital Negara (NDI)nya telah mencapai saling kendalian antara pelbagai kementerian dan pelbagai industri, yang bukan sahaja memastikan ketekalan, tetapi juga mengurangkan ambang akses untuk perusahaan dan rakyat.

Dimensi lain yang patut diberi perhatian ialah keterangkuman. Walaupun kerajaan digital terkemuka sedang mempercepatkan kemajuan, negara yang mempunyai identiti digital yang berpecah-belah atau literasi digital yang rendah mungkin mendapati sukar untuk menyediakan perkhidmatan e-tandatangan secara adil. Jurang digital ini boleh mewujudkan risiko pengecualian pentadbiran baharu dalam bidang perkhidmatan asas seperti kesihatan, kebajikan dan keadilan. Dari sudut pandangan dasar, ini seterusnya menunjukkan bahawa ekosistem e-tandatangan bukan sahaja selamat dan cekap, tetapi juga mesti inklusif dalam reka bentuk.

Keselamatan, Kepercayaan dan Kebolehskalaan

Kepercayaan digital sentiasa menjadi asas kepada penggunaan e-tandatangan yang berkesan. Sebaik sahaja rakyat kehilangan keyakinan terhadap keselamatan atau privasi transaksi digital, kesahihan negara digital akan terhakis. Laporan itu menyatakan bahawa 71% kerajaan menganggap penyulitan hujung ke hujung dan tandatangan berasaskan sijil sebagai keutamaan, menunjukkan kematangan global yang semakin meningkat dalam rangka kerja jaminan digital.

Pada masa yang sama, kebolehskalaan juga merupakan isu mendesak. Dengan peningkatan kekerapan penggunaan, kerajaan mesti memastikan infrastruktur belakang dapat menyokong volum transaksi yang tinggi tanpa menjejaskan prestasi. Pengalaman Korea Selatan patut dirujuk. Selepas negara itu melaksanakan rangka kerja e-tandatangan seluruh negara, volum transaksi digital jauh melebihi jangkaan, yang memerlukan pengoptimuman sistem belakang untuk mengekalkan tahap perkhidmatan semasa musim puncak seperti musim cukai atau pendaftaran pengundi.

Kesan Perniagaan dan Momentum Masa Depan

Dari sudut pandangan makroekonomi, kepentingan program e-tandatangan peringkat negara telah lama melangkaui perkhidmatan awam itu sendiri. Ia meningkatkan daya saing komprehensif negara dengan mengukuhkan diplomasi digital, merealisasikan pensijilan tandatangan rentas sempadan, menyokong perdagangan dan memastikan pertukaran data antarabangsa.

Peraturan eIDAS EU ialah contoh rangka kerja kepercayaan digital sedemikian, menyokong pengiktirafan bersama e-tandatangan antara negara anggota. Negara seperti Ukraine, dengan menjajarkan infrastruktur negaranya dengan piawaian ini, bukan sahaja merealisasikan pendigitalan kerajaan, tetapi juga menghantar isyarat di pentas antarabangsa bahawa ia sejajar dengan norma digital global, faktor yang semakin dihargai oleh pelabur dan rakan kongsi antarabangsa.

Kerjasama awam-swasta juga merupakan tuil strategik. Negara yang membuka infrastruktur kunci awam (PKI) atau membenarkan sektor swasta untuk mengambil bahagian dalam sistem identiti digital sering mencapai lelaran teknologi yang lebih pantas dan kadar penggunaan pengguna yang lebih tinggi. Laporan itu menonjolkan model Kanada, yang menggunakan e-tandatangan ke bank, insurans dan industri kritikal lain melalui perkongsian awam-swasta. Ini adalah demonstrasi yang patut dipelajari oleh negara yang berharap untuk berkembang dengan cepat di bawah premis memastikan kepercayaan dan pengawasan tadbir urus.

Pemikiran Akhir tentang Teknologi kepada Transformasi

Akhirnya, transformasi e-tandatangan dalam kerajaan digital bukan sekadar pendigitalan kertas, tetapi membayangkan semula cara negara berinteraksi dengan rakyat untuk era ekonomi digital. Trend global yang ditangkap oleh laporan itu menunjukkan bahawa negara yang mengambil serius e-tandatangan mempunyai kesan transformasi yang mendalam—masa pemprosesan yang dipendekkan, peningkatan responsif perkhidmatan awam, pengurangan kos transaksi dan peningkatan tahap kepercayaan dalam institusi tadbir urus.

Tetapi daya saing negara tidak boleh hanya bergantung pada pengumpulan alat teknologi. Ia bergantung pada strategi pembangunan yang diselaraskan yang menghubungkan rapat infrastruktur digital, rangka kerja undang-undang dan pengalaman rakyat. E-tandatangan berada di persimpangan ini. Mereka yang gagal menyepadukan secara sistematik bukan sahaja menghadapi kerugian kecekapan, tetapi juga mungkin ketinggalan dalam persaingan global untuk kepercayaan awam, daya tahan ekonomi dan penguasaan digital.

Menjelang masa hadapan, cabarannya bukan lagi untuk meyakinkan kerajaan tentang nilai penggunaan e-tandatangan, tetapi untuk membina secara mendalam, kukuh dan inklusif sebagai mekanisme operasi teras negara digital yang boleh dipercayai dan berdaya saing.